Antykwariat z łac. antiquarius - zajmujący się starożytnością. Określenia tego używa się w odniesieniu do sklepów z dokumentami sztuki i kultury materialnej jak obrazy, rzeźby, grafiki, mapy i monety. Mimo, iż określenie to stosować można do wielu miejsc zajmujących się sprzedażą antyków słowo antykwariat kojarzone jest przede wszystkim z książką. W zależności od gromadzonych zbiorów wyróżnić możemy kilka rodzajów antykwariatów, choć najczęściej spotykane są te o charakterze ogólnym posiadające książki z różnych dziedzin.

Historia antykwariatów rozpoczyna się w Holandii gdzie w XVII wieku powstawały miejsca, w których na specjalnych aukcjach zakupić można było stare książki. Do rozwoju tych specyficznych sklepów przyczyniła się moda i duże zainteresowanie inkunabułami (czyli woluminami wydanymi przed 1500 rokiem). Wzrastające popularność starych ksiąg spowodowały szybki rozwój antykwariatów z książkami. Pierwsze profesjonalnie wyposażone gromadzące zbiory i sprzedające nie tylko na aukcjach antykwariaty pojawiły się przede wszystkim na terenie Anglii i Francji. Do czego znacznie przyczyniła się Wielka Rewolucja, wiele wspaniałych księgozbiorów i domowych bibliotek pozostało bez opieki, a handlem nimi zajęli się antykwariusze. W XIX wieku poza dalszym rozwojem sklepów ze starymi książkami pojawili we Francji bukiniści, sprzedający stare woluminy na straganach rozstawionych na bulwarach nad Sekwaną.

W Polsce początek antykwarycznej sprzedaży książek przypada na koniec XVII wieku. Prawdziwy rozwój handlu starymi książkami przypada jednak na drugą połowę wieku XIX kiedy to w większych miastach zaczęły otwierać się profesjonalne , prowadzone przez wykwalifikowanych bibliofilii prowadzących katalogi i szczegółowe spisy woluminów. Stanowią one często jedyne źródło informacji o istnieniu i wartości wielu dzieł. W okresie PRL-u sprzedaż antykwaryczna książek prowadzona była przez Dom Książki, który odgórnie wyznaczał kierunek i rodzaj sprzedaży, państwowe antykwariaty rozlokowane były we wszystkich wojewódzkich miastach.

Antykwariaty wraz z upływem czasu zaczęły dostosowywać się do otaczających warunków i zapotrzebowanie klientów. Obecnie poza tradycyjnymi sklepami z regałami i gablotami powstają nowe internetowe wersje sklepów pozwalające miłośnikom książek szukać i kupować upragnione pozycje bez wychodzenia z domu.